Noc Kupały w Jeżowej Wodzie:
Chaty, ognisko i tajemnice Góry Łyżka
Najpierw będzie próba postawienia dwóch słowiańskich chat w jeden dzień przy użyciu tradycyjnych narzędzi. Potem gra terenowa w lesie, ukryte skarby, ognisko, muzyka i opowieść o Górze Łyżka, która od lat przyciąga pasjonatów historii. Tak zapowiada się Noc Kupały w Jeżowej Wodzie, organizowana wspólnie przez ośrodek Jeżowa Woda i Osadę Słowiańską.
Wydarzenie odbędzie się w Beskidzie Wyspowym, w Przyszowej, niedaleko Łukowicy i Limanowej. To okolica, w której nietrudno połączyć zwykły wypoczynek z poznawaniem historii, legend i przeżywaniem przygód. W programie Nocy Kupały znalazły się słowiańskie śniadania, warsztaty, muzyka, SPA, tubing, samochodowa gra według road-booka, wyjście na zachód słońca i wieczorne świętowanie przy ogniu. Organizatorzy nie stawiają wyłącznie na sielankowy odpoczynek. Jednym z najmocniejszych punktów weekendu ma być budowa dwóch drewnianych chat, prowadzona na oczach uczestników.
Dwie chaty w jeden dzień
Piątek rozpocznie się od zadania, które brzmi trochę jak zakład rzucony samemu sobie: czy da się w jeden dzień postawić dwie słowiańskie chaty? Próbę podejmie Ziemowit z Osady Słowiańskiej razem z ochotnikami i lokalną ekipą budowlano-ciesielską. Konstrukcje mają powstać z drewna, bez użycia współczesnych ułatwień, w tempie i z niepewnością, co z tego wyzwania wyjdzie…
Budynki mają nawiązywać do dawnych słowiańskich chat. Według zapowiedzi będą to obiekty o powierzchni zbliżonej do około 25 metrów kwadratowych. Jeżeli wszystko pójdzie zgodnie z planem, mogą stać się początkiem słowiańskiej osady.
To właśnie w tym punkcie program wychodzi poza zwykłą rekonstrukcyjną dekorację. Goście zobaczą nie tylko efekt, ale też sam proces: obróbkę drewna, składanie konstrukcji, pracę ludzi, którzy muszą zmieścić się w bardzo krótkim czasie. Taki pokaz jest ciekawy nawet dla osób, które nie zajmują się historią. Widać w nim, ile fizycznej pracy wymagało stawianie prostych budynków i jak bardzo dawne budownictwo zależało od umiejętności, materiału oraz dobrej organizacji.
Piątkowy wieczór ma mieć bardziej otwarty charakter. W wydarzenie włącza się także gmina, a część programu będzie dostępna również dla lokalnych mieszkańców. Zaplanowano muzykę, wspólne spotkanie i atmosferę wiejskiej zabawy.
Noc Kupały w Jeżowej Wodzie: gra terenowa i ukryte skarby
Sobota upłynie pod znakiem gry terenowej „Tajemnice i skarby Góry Łyżka”. Uczestnicy ruszą w teren, gdzie czekać będą na nich postaci fabularne osadzone w słowiańskim klimacie. Mają pojawić się między innymi wojownicy i wiedźmy. Zadaniem graczy będzie przechodzenie kolejnych etapów, spotykanie bohaterów, rozwiązywanie zadań i odnalezienie skarbów. Organizatorzy zapowiadają trzy ukryte skarby, ale nie zdradzają, co dokładnie będzie można znaleźć.
Taka gra dobrze pasuje do miejsca. Jeżowa Woda leży blisko lasów i wzniesień Beskidu Wyspowego, a sama Góra Łyżka od dawna ma opinię miejsca, przy którym łatwo uruchamia się wyobraźnia. Wystarczy wyjść z ciepłych pieleszy ośrodka, wejść między drzewa i -gwarantujemy – od razu zmienia się perspektywa.
Po grze terenowej zaplanowano spotkanie z Jarosławem Czają, lokalnym pasjonatem związanym z badaniami i popularyzacją Góry Łyżka. To właśnie ta część programu może szczególnie zainteresować osoby, które lubią miejsca nie do końca poznane, takie, wokół których ścierają się opowieści, hipotezy i wiara bądź sceptycyzm badaczy. Od lat wokół Łyżki krążą pytania związane z historią tych ziem, na które wciąż nie ma jednoznacznej odpowiedzi.
Góra Łyżka i Stare Zamczysko
Góra Łyżka ma 803 metry wysokości i wznosi się nad Przyszową oraz Łukowicą. Jest zalesiona, spokojna i pozornie nie rzuca się w oczy tak mocno, jak bardziej znane beskidzkie szczyty. A jednak to właśnie z nią wiąże się jedna z ciekawszych lokalnych historii. W dawnych opisach pojawia się Stare Zamczysko, czyli miejsce, gdzie według podań miał istnieć dawny gród lub zamek. Mówiono o kamieniach, rumoszu, śladach dawnych konstrukcji i trudno dostępnych zakamarkach wśród lasu.
Z nazwą góry też wiążą się opowieści. Jedna z legend mówi o księżnej Kindze, która podczas ucieczki przed Tatarami miała zgubić w tej okolicy srebrną łyżkę. Inne wyjaśnienie jest prostsze i odnosi się do kształtu wzniesienia, które z pewnej perspektywy może przypominać leżącą łyżkę. Takie historie są typowe dla miejsc, które od pokoleń zapisują kolejne rozdziały w lokalnej pamięci.
Łyżka bywała też łączona z legendarnym zamkiem Lemiesz. Nie wszystkie hipotezy są jednak potwierdzone, a część badaczy podchodzi do nich z dużą ostrożnością. Właśnie dlatego to miejsce jest ciekawe. Nie dostajemy tu prostej historii z tabliczką i datą, tylko przestrzeń, w której wciąż zostaje sporo znaków zapytania.
Kamienne kręgi na zboczu
Najwięcej emocji budzą kamienne struktury znajdujące się na zboczu Góry Łyżka. Według relacji osób zajmujących się tym miejscem na jednym ze stożkowatych wzniesień widoczne są układy kamieni, które nie wyglądają na przypadkowe. W rozmowach o Łyżce pojawiają się dwa kamienne kręgi oraz forma przypominająca komorę. Nie ma jednak prostych odpowiedzi, kiedy powstały, kto je ułożył i do czego mogły służyć.
W hipotezach kamieniom przypisywane są funkcje obrzędowe, grobowe albo związane z orientacją względem kierunków świata. Youtuber Ziemowit z Osady Słowiańskiej zwraca uwagę, że układ kamieni jest opisywany jako uporządkowany, a nie przypadkowy. Jednocześnie temat wciąż wymaga badań i nie wszyscy przyjmują daleko idące wnioski. Przez lata, jak opowiadają pasjonaci, część środowiska naukowego podchodziła do tych formacji bardzo sceptycznie. Dopiero działania lokalnych miłośników historii doprowadziły do szerszej rozmowy, a nawet konferencji poświęconej temu miejscu.
To ciekawy wątek także dlatego, że kamienne kręgi w Polsce najczęściej kojarzą się z Pomorzem i stanowiskami łączonymi z Gotami. Jeżeli struktury na Łyżce rzeczywiście okażą się starsze lub związane z innym kręgiem kulturowym, mogą dopisać do historii tego regionu osobny rozdział. Na razie warto mówić o nich ostrożnie: jako o miejscu badanym, dyskutowanym i budzącym zainteresowanie, o którym miejscowi pasjonaci potrafią opowiadać godzinami, a naukowcy wciąż nie powiedzieli na jego temat ostatniego słowa.
Jeżowa Woda jako baza
Jeżowa Woda nie jest przypadkowym tłem dla tego wydarzenia. Ośrodek leży blisko Góry Łyżka, w spokojnej części Beskidu Wyspowego, a do rejonu opisywanych formacji jest stąd zaledwie kilka kilometrów. Dzięki temu opowieść o Łyżce nie jest dodatkiem oderwanym od miejsca. Uczestnicy będą spać, jeść, odpoczywać i bawić się właściwie w sąsiedztwie góry, o której później usłyszą podczas spotkań i gry terenowej.
Na miejscu dostępne są pokoje, apartamenty, domki i jurty. Jest też strefa SPA, sauna, palmiarnia, piwniczka z winami z okolicznych winnic, miejsca ogniskowe i przestrzenie do spotkań. W programie Nocy Kupały pojawia się również tubing, czyli zjazdy na specjalnych pontonach po przygotowanym torze. To atrakcja bardziej współczesna niż słowiańska, ale przy takim weekendzie nikt rozsądny nie będzie się o to obrażał. Po lesie, drewnie i opowieściach o kamiennych kręgach przyda się też zwykła zabawa.
Organizatorzy planują także samochodową grę terenową według road-booka oraz wyjazd na górę Jeżowa Woda na zachód słońca. Osoby bez samochodów mają mieć zapewniony transport. W niedzielę odbędą się warsztaty „Czym zajmowali się Słowianie?” oraz prelekcja dr. Marka Gransickiego o polskiej tradycji budownictwa drewnianego. To naturalne domknięcie piątkowego pokazu budowy chat: najpierw uczestnicy zobaczą pracę przy drewnie, później usłyszą szerszą opowieść o dawnym budowaniu.
Noc Kupały w Jeżowej Wodzie: ogień, muzyka i świętowanie
Najbardziej widowiskowa część wydarzenia przypadnie na sobotni wieczór. Po grze terenowej i spotkaniu o Łyżce rozpocznie się świętowanie Nocy Kupały. W planie jest duże ognisko, muzyka, wspólne śpiewy i skoki przez ogień.
To ważne, bo wydarzenie nie jest adresowane wyłącznie do pasjonatów historii wczesnego średniowiecza. Przyjechać mogą także osoby, które po prostu chcą spędzić weekend w górach, posiedzieć przy ognisku, zjeść śniadanie w spokojnym miejscu, wejść do SPA, posłuchać opowieści i zobaczyć coś innego niż standardowy hotelowy program. Słowiański temat jest tu osią wydarzenia, ale nie zamyka go w wąskim gronie znawców.
Wydarzenie zaplanowano w dniach 19–21 czerwca 2026 roku, z możliwością wcześniejszego przyjazdu i spokojniejszego wyjazdu po weekendzie. Szczegóły rezerwacji, pakiety uczestnictwa i informacje organizacyjne dostępne są u organizatorów: Jeżowej Wody i Osady Słowiańskiej.
Program Wydarzenia
Czwartek 18.06.2026
- od 15:00 – przyjazd i przyjmowanie gości
Piątek 19.06.2026
- od 6:00 – początek wydarzenia (challange 😉 „dwie słowiańskie chaty w jeden dzień” (Ziemowit + 12 ochotników versus okoliczna ekipa budowlano-ciesielska) – budowa dwóch typowych słowiańskich chat (5,50 x 5,00 m oraz 7,00 x 5,00 m) na terenie w pobliżu ośrodka. Wydarzenie dostępne dla publiczności. Ponadto na żywo dostępne w Internecie.
- 20:00 – spotkanie w Jeżowej Wodzie, prelekcja na temat ciekawostek (i nie tylko …) związanych z nagrywaniem filmów na YouTube: główny prowadzący: Marek Świerczek, zawodowy reżyser oraz Ziemowit (dostępne dla publiczności + life stream).
- 22:00 – część nieoficjalna spotkania (3 lokalizacje, a w każdym inny klimat zabaw oraz rozmów: 1. sala w Domu nad Potokiem; 2. sala wypoczynkowa nad SPA; 3. Piwniczka).
Sobota 20.06.2026
- 9:00 – 12:00 – śniadanie słowiańskie
- 12:00 – 17:00 – gra terenowa „Tajemnice i skarby góry Łyżka”
- 16:00 – 18:00 – tubing (zjazdy po torach na specjalnych pontonach)
- 18:00 – 19:30 – spotkanie z Jarosławem Czają, „Tajemnice Stożka i kamiennych kręgów” (dostępne dla publiczności + life stream)
- 20:00 – ??? – rozpoczęcie obchodów Sobótek – przesilenia letniego, ognisko, tańce i śpiewy, pieczenie kiełbasek na grillu (4 lokalizacje zabaw:
- 1. miejsce ogniskowe (tańce i śpiewy),
- 2. sala w Domu nad Potokiem (słowiańska dyskoteka);
- 3. sala wypoczynkowa nad SPA (relaks przy prosecco i piwie);
- 4. Piwniczka (serwowane wina z okolicznych winnic)
Niedziela 21.06.2026
- 9:00 – 12:00 – śniadanie słowiańskie
- 12:00 – 15:00 – tubing (zjazdy po torach na specjalnych pontonach)
- 12:00 – 16:00 – warsztaty „Czym zajmowali się Słowianie?”
- 16:00 – 17:00 – dr Marek Gransicki – prelekcja o polskiej tradycji budownictwa drewnianego
- 19:00 – 20:30 – samochodowa gra terenowa na podstawie road-book’a (dwie wersje 4×4 – asfalt + mały offroad oraz standard – jazda po asfalcie) i wyjazd na pobliską górę JEŻOWA WODA na zachód słońca (uczestnikom bez samochodów osobowych zapewniamy transport na miejsce)
- 20:48 – zachód słońca na górze Jeżowa Woda, prezentacja zamierzeń związanych z całym Kompleksem JEŻOWA WODA oraz ognisko i kiełbaski 😉
- 21.00 – przedpremierowy pokaz filmu Ziemowita
Poniedziałek 22.06.2026
- 7:00 – 10:00 – śniadanie słowiańskie i potem spacer po lasach (grzybobranie) oraz wyjazd
